سندرم روده تحریک پذیر علتها علائم درمان

سندرم روده تحریک پذیر یا بیماری روده تحریک پذیر یک اختلال گوارشی طولانی مدت است. این بیماری موجب درد شکم، نفخ، خلط در مدفوع، نامنظمی حرکات روده و اسهال و یبوست به صورت متناوب است. 

سندرم روده تحریک پذیر (IBS) یا بیماری روده تحریک پذیر (IBD) که به عنوان کولیت اسپاستیک، کولیت مخاطی و روده عصبی هم شناخته می‌شود. یک بیماری مزمن، طولانی مدت است اما در طول زمان تغییر می‌کند. IBS می‌تواند موجب ناخوشی پایدار شود اما اکثر افراد دچار اختلالات شدید نمی‌شوند. علائم معمولا بهتر می‌شوند به طوری که افراد یاد می‌گیرند چگونه این بیماری را کنترل کنند. وجود علائم شدید و علائم پایدار با شدت بسیار نادر است. 

علائم 

شایعترین علائمی که در افراد مبتلا به IBS ایجاد می‌شوند عبارتند از: 

  • تغییر در حرکات روده 
  • درد شکم و گرفتگی که اغلب بعد از دستشویی رفتن کمتر می‌شود
  • احساس خالی نشدن شکم به طور کامل پس از دستشویی
  • گاز زیادی 
  • خروج مخاط از مقعد 
  • احساس نیاز شدید به دستشویی
  • ورم یا نفخ شکم 

علائم اغلب پس از خوردن بهتر می‌شوند. التهاب معمولا 2 تا 4 روز طول می‌کشد و بعد علائم بهتر شده یا به طور کامل از بین می‌رود. 

نشانه‌ها و علائم بین افراد به میزان قابل توجهی متفاوت هستند. آنها شبیه به بیماریهای دیگر هستند. همچنین می‌توانند بر بخشهای مختلف بدن اثر بگذارند. می‌توانند شامل موارد زیر باشند: 

  • تکرر ادرار
  • هالوسیتوز یا بوی بد دهان 
  • سردرد 
  • درد عضله و مفصل 
  • خستگی مداوم 
  • درد حین رابطه جنسی (برای زنان) یا اختلال جنسی 
  • قاعدگی نامنظم

اضطراب و افسردگی نیز ممکن است بوجود آید که اغلب به دلیل ناراحتی و خجالتی هست که همراه با این بیماری است. 

رژیم غذایی 

عوامل تغذیه‌ای نقش مهمی دارند. علائم اغلب پس از مصرف موادی خاص همانند شکلات، شیر یا الکل بدتر می‌شود. ممکن است اسهال یا یبوست بوجود آورند. بعضی از میوه‌ها، سبزیجات و نوشابه‌های گازدار می‌توانند نفخ و ناراحتی را تحریک کنند. مشخص نیست که آلرژی غذایی یا عدم تحمل نقش بازی می‌کند یا خیر. 

تحریک کننده‌های غذایی شایع یا نفخ عبارتند از: 

  • غذاهایی که موجب نفخ شکم می‌شوند همانند لوبیا، کرفس، پیاز، هویج، کشمش، موز، زردآلو، آلوچه، کلم، برنج و شیرینی
  • فراورده‌های لبنی 
  • آدامس بدون قند 
  • بعضی از آب نباتها
  • محصولات غذایی واجد کافئین، شاید به دلیل عدم تحمل لاکتوز (قند)، سوربیتول یا کافئین، باشد تا سندرم روده تحریک پذیر

فیبر: بعضی از افراد مبتلا به سندرم روده تحریک پذیر مصرف فیبر را افزایش می‌دهند در حالی که سایر افراد مجبورند مصرف آن را کم کنند. میزان فیبر متعادل در رژیم غذایی می‌تواند به تقویت سلامت هضم کمک کند. 

پروبیوتیکها: این مواد ممکن است به بعضی افراد کمک کنند. 4 هفته طول می‌کشد تا فواید آن مشخص شود. 

دفتر ثبت مواد غذایی: ثبت کردن مواد غذایی که خورده می‌شود و اثر آنها، غذاهای تحریک کننده را مشخص می‌کند. 

تغییرات در عادات خوردن می‌تواند به کنترل علائم کمک کند. هیچ رژیم غذایی برای سندرم روده تحریک پذیر وجود ندارد که برای همه موثر باشد بنابراین فرد بیمار باید یک فرایند آزمون و خطا را طی کند تا به یک رژیم غذایی مناسب برسد. 

علتهاسندرم روده تحریک پذیر؛ علتها، علائم و درمان

مشخص نیست چه چیزی موجب سندرم روده تحریک پذیر می‌شود اما مسری یا مرتبط با سرطان نیست. عواملی که ممکن است دخالت داشته باشند عبارتند از: 

  • رژیم غذایی
  • عوامل محیطی همانند استرس
  • عوامل ژنتیکی 
  • هورمونها 
  • اندامهای گوارشی حساس به درد هستند
  • پاسخ غیر عادی به عفونت 
  • اشکال در عملکرد عضلات استفاده شده برای حرکت غذا از طریق بدن 
  • عدم قابلیت سیتسم عصبی مرکزی (CNS) برای کنترل سیستم گوارشی به طور مناسب 

وضعیت ذهنی و احساسی نیز موثر است. افرادی که دچار ضربه جسمانی شده باشند بیشتر در معرض خطر ابتلا به IBS هستند. تغییرات هورمونی می‌تواند علائم را بدتر کند. آنها معمولا در زنان به عنوان مثال نزدیک به زمان پریودی شدیدتر هستند. عفونتهایی همانند اسهال استفراغ می‌توانند IBS پس از عفونت یا PI-IBS را تحریک کنند. 

درمان 

از آنجایی که علل این بیماری نامشخص هستند، درمان برای سندرم روده تحریک پذیر بر رفع علائم و بهبود کیفیت زندگی تمرکز گذاری شده است. این معمولا شامل تغییر در رژیم غذایی و سبک زندگی می‌شوند همچنین یادگیری کنترل استرس. 

روشهای زیر معمولا به بیمار کمک می‌کنند: 

  • خودداری از مصرف سوربیتول موجود در بعضی آدامسها، غذاهای رژیمی و شیرین کننده‌های بدون قند چون می‌توانند موجب اسهال شوند. 
  • مصرف بیشتر غذاهای با جود دوسر برای کاهش گاز یا نفخ 
  • حذف نکردن وعده‌های غذایی و خوردن هر روزه غذا در یک زمان مشخص 
  • آهسته غذا خوردن 
  • محدود کردن مصرف الکل 
  • اجتناب از مصرف میوه‌ها و سبزیجات خاص 
  • محدود کردن چای و قهوه به سه فنجان در روز 
  • نوشیدن مقدار کافی مایعات، حداقل هشت فنجان در روز برای اکثر افراد

باید مصرف نشاسته مقاوم را که معمولا در غذاهای پردازش شده یا دوباره پخته و در بعضی از حبوبات را محدود کرده یا اجتناب کرد. نشاسته مقاوم در سیستم گوارشی هضم نمی‌شود و به عنوان فیبر غذایی به حساب نمی‌آید. 

اضطراب و استرس 

روشهای زیر ممکن است به کاهش یا رفع علائم کمک کند:

  • تکنیکهای آرامش بخش از جمله ورزش یا مدیتیشن
  • بعضی از فعالیتهای جسمانی همانند تای چی یا یوگا 
  • ورزش منظم 
  • مشاوره استرس یا رفتار درمانی 

داروها 

داروهای زیر برای رفع علائم سندرم روده تحریک پذیر استفاده می‌شود: 

  • داروهای ضد اسپاسم کرامپ شکمی و در د را بوسیله آرام کردن عضلات در روده، کاهش می‌دهد. 
  • ملینها می‌توانند به رفع یبوست کمک کنند. 
  • داروی ضد اسهال که انقباضات عضلات روده را کاهش می‌دهند. لوپرامید یک نمونه از این داروهاست. 
  • داروهای ضد افسردگی سه حلقه‌ای (TCA) عمدتا به کاهش درد شکم و کرامپ کمک می‌کنند. 

داروهای مخصوص درمان IBS عبارتند از: 

  • آلوزرتون (لوترونکس) برای موارد با فراوانی اسهال سندرم روده تحریک پذیر در زنان 
  • لوبیپروستون (آمیتیزا) برای موارد سندرم روده تحریک پذیر با غلبه یبوست در زنان 

اینها معمولا آخرین روش درمانی برای کسانی هستند که سبک زندگی یا مداخلات درمانی دیگر تاثیری نداشته و علائم هنوز شدید هستند. 

درمان روانشناسی 

بعضی از روشهای درمانی روانشناسی می‌توانند مفید باشند: 

  • درمان روان درمانی بین فردی (PIT) که درمانگر به بیمار کمک می‌کند گذشته را کندوکاو کند تا متوجه شود که چه چیزی ممکن است به صورت ناخودآگاه بر آنها اثر داشته باشد. 
  • هیپنوتیزم درمانی می‌تواند نگرش ذهن نسبت به علائم را تغییر دهد. 
  • درمان رفتاری شناختی راهبردهایی را برای واکنش نسبت به شرایط مختلف از طریق تکنیکهای آرام سازی و نگرش مثبت می‌شود. 

ورزش می‌تواند باعث کاهش علائم در برخی افراد شود. 

تشخیص سندرم روده تحریک پذیر؛ علتها، علائم و درمان

هیچ آزمون تصویربرداری یا تست آزمایشگاهی نمی‌تواند سندرم روده تحریک پذیر را تشخیص دهد. تشخیص شامل رد کردن یبماریهایی است که علائمی شبیه به سندرم روده تحریک پذیر دارند و سپس در ادامه روشی برای تشخیص علائم. 

سه نوع اصلی IBS وجود دارد: 

  • IBS با یبوست (IBS-C): درد معده، ناراحتی، نفخ، دفعات کم دفع یا با تاخیر یا مدفوع سفت و توده‌ای. 
  • IBS با اسهال (IBS-D): درد  و ناراحتی معده، نیاز شدید به دستشویی، دفعات زیاد دستشویی یا آبکی یا مدفوع شل. 
  • IBS با مدفوع مرتبا تغییر کننده (IBS-A): هم یبوست و هم اسهال وجود دارد. 

پزشک معمولا IBS را بوسیله پرسیدن در مورد علائم، تشخیص می‌دهند به عنوان مثال: 

  • تغییراتی در عادات دفع همانند اسهال یا یبوست وجود دارد؟ 
  • درد یا ناراحتی در شکم وجود دارد؟ 
  • چقدر دچار نفخ می‌شوید؟ 

آزمایش خون ممکن است به رد بیماریهای دیگر کمک کند از جمله: 

  • عدم تحمل لاکتوز 
  • رشد زیاد باکتریهای روده باریک 
  • بیماری سلیاک 

اگر نشانه‌ها یا علائم بیماری دیگر را نشان دهند باید تستهای دیگری انجام شود. 

اینها شامل موارد زیر هستند: 

  • کم خونی 
  • تورم موضعی در مقعد و شکم 
  • کاهش وزن بدون دلیل 
  • درد شکم به هنگام شب 
  • بدتر شدن علائم به صورت پیش رونده 
  • خون واضح در مدفوع 
  • سابقه خانوادگی بیماری التهاب روده، سرطان مقعد یا بیماری سلیاک 

بیماران با سابقه سرطان تخمدان ممکن است نیازمند تستهای بیشتر باشند همچنین بیماران بالای 60  سالی که تغییر عادات روده‌ای آنها بیش از 6 هفته طول بکشد. 

عوامل خطر 

 گروه‌های زیر بیشتر در معرض ابتلا به IBS هستند: 

  • افراد جوان: IBS بر همه افراد اثر می‌گذارد اما تشخیص آن معمولا در افراد زیر 45 و عمدتا در سن 20 تا 30 سالگی رخ می‌دهد. 
  • جنسیت: این بیماری بر زنان بیشتر اثر می‌گذارد. 
  • سابقه خانوادگی: اگر کسی با نسبت نزدیک بیماری سندرم روده تحریک پذیر داشته باشد یا نداشته باشد ممکن است شانس بالاتری برای ابتلا داشته باشد. البته هیچ ارتباط مشخصی وجود ندارد. 
  • محیط اطراف: تحقیقات در حال پیشرفت مشخص می‌کند که آیا خطر سابقه خانوادگی به ژنها ارتباط دارد یا شرایط خانوادگی یا هر دو. 

تحقیقات در مورد سندرم روده تحریک پذیر در حال پیشرفت است. ابزارهای پیشگیرانه پیشرفته و درمانهای جدید بدون شک در آینده پیشرفت بیشتری خواهند داشت. در حال حاضر، توجه به رژیم غذایی و استرس بهترین روشها برای جلوگیری از این فرایندهاست. 

پزشکی گلی 136 بازدید 0 نظر پرینت
  • +2

دیدگاه خود را ثبت کنید :

نام شما :*
ایمیل شما :
نظر شما :